| FARMAKOLOJİK ETKİSİ | ETKİYE NEDEN OLAN OLASI BİLEŞİK |
| Antikugülan (pıhtılaşmayı önleyici) | Ajoen |
| Antihipertansiyon (tansiyon düşürücü) | Selenyum, germanyum |
| Antiparazitik | Allisin-alliin |
| Antibiyotik | Allisin-alliin |
| Antimikotik | Alisin-aliin,ajoen |
| Antiviral | Allisin-ajoen |
| Hipolipemik (kan yağlarını düşürücü) | Dialil disülfür |
| Ağır metallerin zehirsizleştirilmesi | Selenyum, alil merkaptan, germanyum |
| Antitümör | Selenyum, germanyum |
| Vitaminler | B1, A ve C vitaminleri |
| Antioksidan | Selenyum, germanyum |
| Yaşlanmayı önleyici | Selenyum, dialil disülfür |
| Doğal katil hücre etkinliği ve diğer hücresel bağışıklık tipleri | Germanyum, selenyum, çinko |
| Hücresel bağışıklık | Germanyum, allisin |
| Bütünleyici etki | Magnezyum, kalsiyum. |
Sarımsak 28.35 gram = 42.24 kaloridir.
Besin Ögeleri MiktarıDV
(%)Besin
Yoğunluk Dünya Sağlıklı
Gıda Değerlendirme
–manganez 0,47 mg 23.510.0 mükemmel -B6 vitamini 0.35 mg 17.57.5 çok iyi -C vitamini 8.85 mg 14.86.3 çok iyi -triptofan 0.02 g6.22.7 iyi -selenyum 4.03 mcg 5.82.5 iyi -kalsiyum 51.31 mg 5.12.2 iyi -fosfor 43,37 mg 4.31.8 iyi -B1 vitamini 0,06 mg4.01.7 iyi -bakır 0.08 mg 4.01.7 iyi -protein 1.80 g3.61.5 iyi
Beslenme alışkanlığında bu lezzetli ilacın özel bir yeri vardır. En iyi kalite sarımsak germanyum ve selenyumca zengintopraklarda yetişir.
Sarımsak; 33 çeşit kükürt bileşiği ve germanyum, çinko, A, B1, bolca C vitamini içerir.
Özellikle içerdiği kükürt bileşiği olan Allisin (sarımsağa koku ve lezzet veren) sayesinde birçok sağlık yararı bilimsel çalışmalarla desteklenmiştir.
Sarımsak yüksek miktardamanganez, B vitamini, B6, bakır, selenyum, fosfor ve kalsiyum içerir. Antioksidan ve iltihap karşıtı etkisi ile bilinen flavonoid bileşikleri ve 17 çeşit aminoasit (vücutça sentezlenmeyip, yiyeceklerle dışardan alınması gereken aminoasitlerin tümü) vardır.
Sarımsağın Faydaları
Antibiyotiktir
Mikroorganizmalar (antiviral, antifungal, antiprotozoon, antiparazitik ve antibakteriyel ) üzerine antibiyotik etkiye sahiptir. Özellikle anti-bakteriyal etkisi nedeniyle pek çok hastalığın tedavisinde kullanılır.
İçeriğinde bulunan sülfür bileşikleri sayesinde antimikrobiyal özelliklere sahiptir. Bakterilerden oluşan bağırsak enfeksiyonlarının tedavisinde etkilidir. Sarımsak, yaygın olarak kullanılan antibiyotiklere karşı dirençli olan 7 patojen bakterinin gelişimini engeller. İlaca dirençli mikrobiyal hastalıkların önlenmesinde, çoklu ilaca dirençli tüberküloz ve giardiasis (kuduz ateşi) hastalıklarının tedavisinde sarımsak önerilmiştir.
Günde 3 doz sarımsağın semptomları önlemede Penisilamin-D ilacından daha etkili olduğu bulunmuştur. Allisin bileşiği sıtma hastalığı parazitlerine karşı da etkilidir.
Bağışıklık Sistemini Güçlendirir
Bağışıklık hücrelerini uyarır ve virüslerin çoğalmasını zorlaştırır.
Sarımsakta bulunan allisin gibi bileşikler, soğuk algınlığı ve grip gibi üst solunum yolu enfeksiyonlarının sıklığını ve şiddetini azaltmaya yardımcı olur.
Yapılan araştırmada, sarımsak takviyesi alanlarda daha az soğuk algınlığı ve grip gözlenmiştir.
-Gripte, birkaç diş sarımsak suda kaynatıp içilir.
-Bademcik enfeksiyonlarında; 1 yemek kaşığı bal içerisine, 1 diş sarımsak doğranır ve yavaş yavaş yutulur.
Terleticidir, ateş düşürülmesine yardım eder, öksürüğe faydalıdır.
-Öksürük ve bronşitte; Kıyılmış bir diş sarımsak, yarım litre süt ile 15 dak. kaynatılır günde iki fincan içilir. Ya da yeteri kadar sarımsak koyun sütü ile haşlanır, tere yağı ile pişirilir, bal ilave edilerek macun haline getirilir, birer kaşık yutulur.
Antiseptik özelliği vardır. Crotonaldehy de sarımsaktaki değerli bir iç antiseptik görevi gören bakterisittir. Ses kısıklığı, astım rahatsızlıklarına iyi gelir.
Kalp ve Damar Sağlığını Destekler
Kardiyovasküler güçlendiricidir. Sarımsakta bulunan allisin bileşiğinin kardiyovasküler sisteme ve dolaşım sistemine ciddi yararları vardır. Dialil sülfit, kalbin korunmasında yardımcıdır.
Kalp hastalığının erken evrelerini tersine çevirebilir.
Aterosklerozun (damar sertliği) önlemeye, ilerlemesini yavaşlatmaya ve damar esnekliğini artırmaya yardımcı olur. Düzenli tüketmek kan damarlarının esnekliğini arttırır. İltihaplanma nedeniyle oluşan kan damarı hasarını önemli oranda azaltır.
Yıllanmış sarımsak ekstratı metabolik sendromu olan hastalarda koroner arter damarlarında plak oluşumunu azaltır.
Tansiyon Düşürücüdür:
Özellikle hipertansiyonu olanlarda sistolik ve diyastolik tansiyonu anlamlı şekilde azaltabilir. Bilimsel çalışmalara göre, sarımsak, yüksek tansiyon (hipertansiyon) hastalarının %80 inden fazlasında kan basıncını düşürmeye yardımcı olmaktadır. Ayrıca bir hipertansiyon ilacı olan Atenolol kadar etkili olduğu kanıtlanmıştır.
Kolesterole İyi Gelir: Serum kolesterol seviyesini ve trigliserit oranını düşürür ve HDL / LDL oranını düzeltir.
Yüksek kolesterol hastaları ile yapılan bir araştırmada düzenli olarak sarımsak kullanan kişilerde, LDL (kötü) kolesterol seviyelerinde ciddi oranlarda düşme olduğu saptanmıştır. Sarımsak kolesterol ilaçlardan daha güvenlidir.
Ancak, trigliserid üzerinde düşürücü etkisi, toplam kolesterol ve LDL (kötü kolesterol) üzerindeki etkisine göre daha sınırlı olduğu bilimsel çalışmalarda görülmüştür.
1-250gr. sarımsak, 6 tane limon suyu cam kavanozda bir hafta bekletilir, öğlen yemeğinden önce 1 çay bardağı ılık suya 1 çay kaşığı koyulup içilir. 15 kaşığa kadar arttırılır. Sonra 1’er eksiltilir, 1 kaşığa indirilir. Yılda 3 kez tekrarlanır. (Kolesterol içinde kullanılır)
2-200gr. Sarımsağı 400 cl suyun içinde kaynatılır. Kaynattıktan sonra sarımsak sıkılır, aynı ölçüde bal eklenir. Hazırlanan şurubun ağzı sıkıca kapatılır. Her gün yemeklerden önce 3 çorba kaşığı alınır.
Kan pıhtılaşmasını dengeler, fibrinolitik aktiviteyi artırır.
Sarımsakta bulunan kimyasal bileşikler kan pıhtısı oluşumun azaltır.
Trombosit topaklanmasını (Tromboz) engelleyerek kalp krizi, koroner arter hastalığını önler.
Romatizma ve eklem iltihaplarında şikayetleri azaltır. Bağışıklık sistemini güçlendirici ve hücre koruyucudur.
– Örneğin. Afrika’daki AİDSLİ çocukların ölüm nedeni sayılan kriptokok‘ların neden olduğu menenjit, sarımsak kullanılarak tedavi edilebilmiştir. ABD’de erişkin AİDSli hastalarda görülen yemek borusu, boğaz, ağız enfeksiyonlarına neden olan kandida grubu mikroorganizmalar sarımsağa karşı savunmasızdır.
-Çiğ olarak veya yağı kullanılır.
Kemik sağlığını korur. Sarımsak, osteoblast (yeni kemik matrisi üretmeye yardımcı olan kemik hücreleri) hücrelerini hasardan korur. Özellikle kadınlarda osteoartrit (kireçlenme) seviyelerini düşürür.
Günlük 2 gram çiğ sarımsak tüketimi, menopoz döneminde kadınlarda oluşan östrojen hormonu eksikliğinin belirtilerini azaltır.
-Erkekler için afrodizyaktır.
Kanser Önleyici ve Tedavi Edicidir
-Yapılan araştırmalar göstermiştir ki, sarımsak, kanser önleyici ve anti-tümör özelliklere sahiptir. Kanserle mücadele eden interferonun üremesini sağlar. Sarımsağın yapısındaki allisinin tümör gelişimini engellediği gibi, radyasyon nedeniyle oluşan kanserler üzerinde de etkisi saptanmıştır.
Sarımsak, yiyecek ve içeceklerde katkı maddesi olarak bulunan nitratların, N-nitrozaminler gibi vücutta kanser yapan bileşiklere dönüşmesini engeller. Bütün bu antikanser etkilerde sarımsağın güçlendirdiği bağışıklık sisteminin rol oynadığı düşünülmektedir. Sarımsağın yapısındaki selenyum ve kükürt bu etkiye katkıda bulunur.
-Sarımsakta bulunan organo-kükürt bileşikleri, ölümcül bir beyin tümörü olan glioblastoma tedavisinde olumlu sonuçlar vermiştir.
-Düzenli kullanımı barsak kanserlerini önler. Çok sarımsak tüketen kadınlar, az tüketenlere kıyasla distal kolon kanserinde % 50 daha düşük risk altındadır.
-Sarımsağın ve çeşitli soğan türlerinin sık tüketimi özofagus ve mide kanseri risklerini azaltır.
-Sarımsak ve yeşil soğan tüketimi özellikle prostat kanseri riskini %50, pankreas kanseri görülme riskini ise %54 azaltır.
Diyabet Hastalarında
Kanda adiponektin (yağ hücrelerinin salgıladığı bir hormon) seviyesi azaldığında tip 2 diyabet ve kardiyovasküler problemler artış göstermektedir.
Sarımsak kandaki adiponektin seviyesini arttırır ve açlık kan şekeri seviyesini düşürür.
Sarımsağın etken maddelerinden allicin önemli derecede hipoglisemik etki gösterir. Ateroskleroz ve nefropati gibi diyabet komplikasyonlarını önlemeye yardım eder.
İnsülin direncini azaltmada etkilidir.
Sarımsak yağı diyabet hastalarının kardiyomiyopatiden korunmasına yardımcı olur.
-Midedeki yanma, gastrit ve mide iltihaplarına iyi gelir. Hazmı kolaylaştırır. İştah açıcıdır.
Sindirim enzimlerinin akışını uyarır ve vücuttan deri yoluyla toksinlerin atılmasını sağlar.
-Kabızlığı giderir. Yetişkin insanlarda barsak parazitlerini düşürür.
-500gr sarımsak ezilip 1 litre kaynar suya atılır 1 saat kadar bekletilir, 1kg bal ilave edilir. 3 hafta boyunca her sabah aç karnına 2-3 kaşık içilir.
-Böbrek taşlarının düşürülmesine yardım eder.
Sağlıklı Yaşlanmaya Faydalı
Yapılan araştırmalar, sarımsağın genlerimizi etkilediğini ve DNA diziliminde hücre yıkımını önleyerek yaşlanmayı geciktirdiğini göstermiştir. Stres, üzüntü, hareketsizlik hücre yıkımını aratırken bu şifalı bitki yıkımı azaltır.
-Araştırmada, sarımsak ekstraktında bulunan SAC enzimi Alzheimer ve demans hastalığını tedavi etmek için geliştirilen ilaçlarda kullanılabileceği bulunmuştur.
-Isırık ve arı sokmalarında sarımsağın o bölgeye sürülmesi tedavi edicidir. Hasar gören bölgenin üzerine bir parça kesilmiş sarımsak koyulup yara bandı ile kapatılır.
-Kulak enfeksiyonu ve ağrısı için sarımsak yağı kullanılabilir. Zeytinyağında ısıtılmış sarımsak süzülür. Soğuttuktan sonra ağrıyan kulağa konulur.
-Histeride, hastaya ezilmiş sarımsak koklatılır.
-Her gün yenilen bir diş sarımsak gözdeki kılcal damarları açar daha iyi görmeyi sağlar.
Cilt Hastalıklarına İyi Gelir
Sarımsak cildi serbest radikallerin etkisinden korur ve kolajen kaybını yavaşlatarak cilde elastikiyet kazandırır. Topikal(deriye) olarak uygulandığında, akne ve egzama gibi cilt hastalıklarına karşı koruma sağlar.
Ergenlik sivilcelerinde, arpacıkta; günde birkaç kez sürülür.
-Yara ve çıbanlarda, sarımsak suyu kullanılır. -Yaraları dezenfekte etmek için 10 gün boyunca 30gr. kesilmiş sarımsağı ezerek oluşturulan karışım kullanılır.
Mantar Enfeksiyonlarına Karşı Etkilidir
Sarımsak, özellikle mantarlara karşı çok etkilidir.
Mantar lezyonlarının çoğalmasını engeller ve kaşıntıyı hafifletir. Özellikle tırnak altına yerleşmiş mantarlar için en etkili yöntemlerden biridir.
Ayak tırnağı mantarı tedavisi: Mantar ılık ve nemli bölgelerde büyür. Mantardan etkilenen bölgeye ılık, nemli, temiz bir bezle kompres yapılır. Bu, gözenekleri açar ve mantarı yüzeye çeker. Böylece tedavi daha etkili olur. -İki diş ezilmiş sarımsak ve 2 yemek kaşığı zeytinyağı karıştırılır. Enfekte ayak tırnağına bu karışım uygulanır, bir bandaj ile ayak parmağı kapatılır. Birkaç saat bu şekilde beklenip yıkanır. Bu işlem şikâyet geçene kadar tekrarlanır.
Vajinal mantar tedavisinde ağızdan yutulur.
-Siğil ve nasırlarda; bir baş sarımsak yağlı kâğıda sarılarak pişirilir. Birkaç gün bekletildikten sonra kullanılır. Nasır veya siğili olgunlaştırıp, kökünden sökülmesine yardımcı olur.
-Saç dökülmesinde: Sarımsak jeli, saçkıran olarak bilinen alopesi areata hastalığının tedavisinde hindistancevizi yağı ile birlikte uygulanır. Ayrıca saç derisine sarımsağın yağıyla masaj yapmak saç dökülmesini önler.
-1 baş sarımsak ayıklanır. 1 fincan zeytinyağında sarımsaklar kavrulur. Bu yağ süzülüp saç diplerine sürülür. Mümkünse 3 gün yıkanmaz. Bir ay boyunca 2-3 kez sıvı saçlara sürülür ve 5-6 saat sonra yıkanır. (Bu karışımın sebep olabileceği basuru engellemek için, hıyar, marul veya ebegümeci tohumlarıyla beraber kullanılır.)
-Saçların beyazlamasında sürekli kullanımın (40 gün günde 1 diş) etkisi vardır.
-Uyuzda kullanılır.
-Zehirlenmelerde; yılan, akrep sokması, kuduz köpek ısırmalarına karşı sarımsak faydalıdır.
Sarımsak Vücudu Toksin Maddelerden Temizler
Sarımsağın yapısında ki kükürt bileşikleri, vücudu ağır metal toksisitesi kaynaklı baş ağrısı ve kan basıncında artış gibi belirtilerden ve organ hasarından korur. Kükürt bileşikleri ağır metallere (kurşun, cıva, kadmiyum, arsenik) ve gıda katkılarına, gıda boyalarına, koruyucu ve tatlandırıcılarına bağlanıp onları zararsız hale getirerek koruyuculuk sağlar. İçerdiği bir organosülfür bileşiği olan dialkil disülfitin (DADS) alkolün neden olduğu karaciğer hasarına karşı koruma sağlar.
Kirli hava, sigara dumanı ve kimyasalların yarattığı vücutta biriken toksinlerin atılmasına yardımcı olur.
-Sarımsak yağı-suyu karışımı tarım ürünlerini zararlı böceklere karşı korur.
Sarımsak Zayıflatır mı
Günde bir diş sarımsak tüketmek kilo vermeye yardımcı olur. Metabolizmayı hızlandırıp toksinlerin atılmasına katkı sağlar. Zayıflamak için sarımsaklı zencefilli limonlu çay içilir.
Sarımsaklı zencefilli limonlu çay: 3 diş sarımsak, küçük bir parça zencefil kökü, 4-5 damla limon suyu, 2 bardak su. Yapılışı: Kaynatılmış suya zencefil ezilip atılır. Kaynayan karışıma soyulmuş sarımsaklar eklenir ve kaynatmaya devam edilir. Ilıdıktan sonra süzülür ve kokuya karşı limon suyu eklenebilir. Kür olarak 15 gün den fazla uygulanmamalıdır. Kronik hastalığı olanlar doktora danışarak kullanmalıdır.
Maydanoz limon sarımsak kürü: 5 dal maydanoz, 1 diş sarımsak, 2 kaşık limon suyu, yarım bardak su.
Yapılışı: Maydanozları saplarıyla birlikte ve sarımsakla birlikte mutfak robotunda iyice parçalanır. Ardından limon suyu ve su eklenir. Karıştırdıktan sonra kahvaltıdan önce içilir. Bu kür 9 gün uygulayıp 2 hafta ara verilerek yapılmalı.
Faydaları: Kilo vermeye yardımcı olur, kalp damarlarını açar ve plak oluşumunu engeller. Kalp damarlarının yağ bağlamasını engeller. Kan dolaşımını hızlandırır.
Diğer Kullanım Alanları
Sarımsağın yararının büyük kısmı sarımsak dişinin kıyıldığı, ezildiği veya çiğnendiği zaman oluşan kükürt bileşiklerindedir.
Yemeklerde çiğ olarak tüketilmelidir. Pişirme, sarımsağın anti kanser ve antimikrobiyal özelliğinin azalmasına yol açar. Çorbalara lezzet ve şifa vermesi amacıyla katılır.
Sarımsak kekik ve zeytinyağı ile birlikte kırmızı ve beyaz etleri marine etmek için kullanılır. Yemeklere baharat olarak ilave edilir. Kuru sarımsağın ızgarası yapılır. Domatesli ve yoğurtlu sosların içine kıyılır.
Yağlı ve sirkeli salata soslarına eklenir.
-Kış aylarında gülsuyu ile yenilmeli.
-Taze sarımsaktan elde edilen ve kokusu giderilmiş olan sarımsak yağı da kullanılabilir.
-Ünlü kokusunu veren allisin bileşiği pişirmeyle bozulur ve sarımsağın antibiyotik etkisini kaybetmesi ne de neden olur.
-Sarımsak suyu yeşil sarımsak yapraklarının sıkılması ile elde edilir. C vitamini metal ile temas etmesi halinde etkisini kaybeder. Bu nedenle taze olarak tüketilen sarımsağın metal bıçakla kesilmemesi ve metal ürünlerle temas ettirilmemesi gerekmektedir.
Sarımsak Kokusu Nasıl Geçer
Karanfil, maydanoz ve naneli sakız çiğnemek, limon suyu içmek ağzınızdaki kokuyu alır. Kırmızı ya da Trabzon hurması ile beraber tüketilebilir.
Ele sinen kokuyu gidermek için çiğ patatesle ovulur, bir kâseye sıkılan limon suyunda eller 2-3 dakika kadar bekletilir.
-Küçük parçalar halinde suyla yutulur, birkaç kahve çekirdeği çiğnenir.
Çiğ Sarımsak Yemenin Faydaları
Çiğ sarımsak yutmak hazımsızlığı kolaylaştırır. Vücudun direncini arttırır, enerji verir. İdrar söktürür. Soğuk algınlığına karşı koruma sağlar.
Günden en fazla iki adet çiğ sarımsak yutması önerilir. Çiğ sarımsak yutmanın yan etkileri ise kişiden kişiye değişiklik gösterir.
Mide ve sindirim sistemi hastalığı olanlar tüketmemelidir.
Siyah Sarımsağın Faydaları
Siyah sarımsak oluşturmak için; beyaz sarımsak başları 2 hafta süresince ısıl işlem uygulanarak fermente edilir. Bu işlem sarımsağa siyah renk verir ve bildik sarımsak kokusu yok olur. Yüksek oranda antioksidan özelliği vardır. Enerji, vitamin, protein ve mineral kaynağıdır. Beyaz sarımsağa göre bakteri, virüs ve mantarkaynaklı hastalıklara karşı daha etkilidir. Siyah sarımsak kullanımı mide asit dengesini düzenler, antialerjik özellikleri vardır ve iyi bir mide koruyucudur.
Kansere karşı koruyucudur
Kalp sağlığını korur
Beyin hücrelerini serbest radikal hasarına karşı korur
Hafıza bozuklukları semptomlarını azaltır
Bağışıklık sistemini destekler
Karaciğeri korur.
Diyabet semptomlarını iyileştirir
Kronik böbrek rahatsızlıklarında, tedavinin toksik etkisini azaltır.
Sindirim ve dolaşımı arttırır
Tansiyonu düzenlemeye yardım eder
Doğal mide koruyucudur
Hiperlipidemi ve hiperglisemi durumlarını önlemeye yardımcıdır
Yaşlanmayı geciktirir
Antialerjik tir
Saç ve cilt sağlığını korur
Yorgunluğu önler.
Saklama Koşulları
-Tazeliğinden emin olunan sarımsak alınmalı.
-Yumuşak ve kağıtsı kabuğunda küf lekeleri varsa alınmamalı.
-Sarımsak başları sağlam dolgun dişlerden oluşmalıdır.
-Oda sıcaklığında iyi havalanan bir kapta ya da sepette saklanır.
Buzdolabına konmaz.
-UYARI:
Sarımsağın aşırı tüketiminin bazı yan etkileri görülebilir. Sarımsağın yapısındaki yüksek oranda kükürt bileşikleri alerjik reaksiyonlara neden olabilir.
Cilde uzun süre sarımsak uygulandığında kimyasal yanıklar, kontakt dermatit ve bronşiyal astım gibi ciddi sorunlar oluşabilir.
Ciltte hafif tahriş ya da ciddi alerji olabilir. Ülserli kişiler çiğ sarımsak tan uzak durmalıdır. Çok fazla çiğ sarımsak tüketimi, sindirim sırasında barsak gazlarına ve barsak mukozasındaki normal floranın zarar görmesine de neden olur.
Düşük tansiyon, tiroit sorunları varsa çiğ sarımsak tüketmeden önce doktora danışılmalı.
Aç karnına sarımsak yemek, mide yanması, bulantı, kusma ve ishale neden olabilir.
Kan şekeri seviyesini düşürebilir ve insülini artırabilir.
-Sarımsak bazı ilaçlarla etkileşime geçebilir. Bu ilaçları kullanan kişilerin ok fazla sarımsak tüketmemesi gerekir:
Kan sulandırıcı ilaçlar (coumadin, varfarin vd.) Isoniazid (Nydrazid) Siklosporin
HIV / AIDS için İlaçlar (sakinavir, ritonavir vd.)
Steroidal olmayan antienflamatuar ilaçlar (NSAID’ler)
Astım hastaları.
Cerrahi müdahale görecek kişiler sarımsak kullanmamalıdır.
Doğum kontrol hapları kullanan kadınları, düzenli olarak sarımsak kürü yapmamalıdır. Çünkü, sarımsak doğum kontrol haplarının etkisini azaltır.
Kaynaklar
derleme