Halk arasında gevele, gövelek, gökçe çekem ve purç(burç) gibi isimlerle de tanınır. Elma, armut, kavak, söğüt, çam ve köknar ağaçlarında yarı asalak olarak yaşar. Meşe ve kavak ağaçlarında yetişenlerin sırasıyla en şifalı olanlarıdır. Ökse otunun ucundaki meyveler eczacılıkta kullanılır.
Dört mevsim yeşil kalan ilginç bir bitkidir. Özellikle Avrupa ve Türkiye’de yaygın olarak bulunur. Geleneksel tıpta yüzyıllardır kullanılır. Son yıllarda özellikle kanser destek tedavisi konusunda da dikkat çekmektedir.
Yaprakları ve dalları çay, tentür veya ekstre şeklinde tüketilir.
Meyveleri beyazımsı, cama benzer içi kaygan ve yapışkandır. İnce kıyılarak kurutulan yapraklar ve küçük saplar yalnızca Ekim başlarından Aralık ortasına kadar ve Mart- Nisan aylarında toplanır. Mart-Nisan aylarında meyve vermemiş olduğu için yaprak ve sapları toplamak kolaydır. Bu zaman dışında, şifalı özelliğe sahip değildir. Yaprakları deriyi andırır ve sarımsı yeşildir.
-Kanserle mücadele eder: Kötü huylu tümörleri küçültmek de kullanılan Ökse otu, kanser ilaçlarının içerisinde de yer alır. Kanser hücrelerinin ölümüne neden olur ve kanserli hücrelerin yayılmasını önler. Kemoterapinin yan etkilerinin hafifletmesine yardımcı olur. Yapılan bir çalışmada, ökse otunun kemoterapinin bulantı, uyuşukluk ve karıncalanma gibi yan etkilerini azalttığı anlaşılmıştır. Ayrıca çalışmada yer alan bazı katılımcılar daha az saç kaybı yaşadıklarını ve ruhsal durumlarının daha iyi olduğunu rapor etmişlerdir.
Ökse otu radyoterapi alan hastaların geceleri daha rahat uyumalarını, daha az yorgun hissetmelerini sağlar. Meme, yumurtalık ve akciğer kanseri olan 220 hastayı kapsayan bir çalışma, ökse otu verilen hastaların daha az yorgunluk, uykusuzluk, anoreksiya ve bulantı yaşadığını göstermiştir.
Avrupa’da (özellikle Almanya, İsviçre) enjeksiyon formunda kanser hastalarına verilir. Bazı araştırmalar yaşam kalitesini artırdığını, semptomları hafiflettiğini gösterse de kanseri doğrudan tedavi ettiği veya iyileştirdiği konusunda güçlü kanıt yoktur.
Ökse otunun kanser tedavisinde etkili olmasının nedenlerinden biri de bağışıklık sistemini güçlendirip vücudun hastalıklara karşı korumasıdır.
BAĞIŞIKLIĞI GÜÇLENDİRİR
İçerdiği lektinler ve polisakkaritler sayesinde bağışıklığı güçlendirir, vücut direncini arttırır. Özellikle kanser hastalarında tamamlayıcı tedavi olarak (genellikle enjeksiyon şeklinde) bağışıklığı güçlendirdiği ve tedavinin yan etkilerini (yorgunluk, ağrı, iştahsızlık gibi) azalttığına dair klinik çalışmalar mevcut.
-Üst solunum yollarına iyi gelir: Solunum sistemindeki tahrişi azaltır. Öksürük, boğaz ağrısı, bronşit ve göğüs sıkışmasını tedavi etmek için kullanılır. Daha hızlı bir iyileşme süreci gerçekleşmesine yardımcı oluyor.
KAN BASINCINI DÜZENLER
Damar genişletici etkisiyle kan dolaşımını desteklediği düşünülür. Tansiyonun yükselmesini de düşmesini de dengeller.
-Tansiyonu dengeler: Ökse otunun, hipertansiyon üzerinde ölçülebilir bir etkisi vardır. Hipertansiyonu azaltarak felç, kalp krizi ve koroner kalp hastalığını önlemeye yardımcı olur.
-Atardamar sertliğinde etkin olarak kullanılır.
-Kalp krizine karşı ve sonrası önlem için kullanılır. Önceden aksatmadan çayı içildiğinde önleyici etkisi olacaktır. Eğer kalp krizi geçirilmişse 6 hafta boyunca günde üç fincan, 3 hafta boyunca günde 2 fincan, iki hafta boyunca 1 fincan bitki çayı içilir. Bu kürün uygulanışı; ilk fincan kahvaltıdan önce ve sonra ikinci fincan, öğle yemeğinden önce ve sonra, üçüncü fincan akşam yemeğinden önce ve sonra olmak üzere hep yarım fincan olarak içilmelidir.
-Kalbe ve kan dolaşımına etkisi vardır. Damar kireçlenmesini önler. Kanın kafaya basıncını, kulakların uğuldamasını ve görme bozukluklarını düzene girdirir. Ökse otu özü nabzı yavaşlatmaya yardımcı olur, bu da kalbin zorlanmasını azaltır. Kalp ritim bozuklukları, halsizlik, baş dönmesi ve çalışmaya isteksizlik hallerinde, soğuk olarak hazırlanan bitki çayından günde üç fincan yudumlanarak içilir.
Her yıl bir kere, 6 hafta sürekli bir Öksekiotu çayı kullanılmalıdır. Kan dolaşımı ve tansiyon normale dönecektir. Bu durumun değişmemesini sağlamak için yıl boyunca bir fincan bitki çayı sabahları içilmelidir.
-Kanamaları durdurur: Burun, akciğer ya da bağırsak kanamalarına, ökse otu çayının hemostatik etkisi sayesinde kanamayı durduracaktır. Günde 1 fincan ökse otu çayı içilebilir? Soğuk olarak buruna çekildiğinde burun kanamasını durdurur.
-Strese iyi gelir: Kortizolü düşürebilir. Ökse otu, stres hormonlarını azaltır. Anksiyete ve depresyonda kullanılır. Rahatlatıcı etkisi vardır, kaygıyı giderir.
-Uyku problemlerine iyi gelir: Stres kaynaklı uykusuzluk problemine, ökse otu çayı çözüm olacaktır. Ökse otu, sinir sisteminde yatıştırıcı etki göstererek dinlendirici bir uyku uyunmasına yardımcı olur.
–Epilepsiye karşı kullanılan en iyi bitkidir. Sedef otuyla birlikte kaynatılıp 40 gün içilir. Kronik kramplara ve isterik hastalıklara karşı önerilmektedir.
-Kan şekerini dengeler: Ökse otu, nesiller boyunca kan şekeri seviyelerinin dengelenmesine yardımcı olmak için kullanılmıştır. Günde 2-3 bardak içilen ökse otu çayı kandaki şeker seviyelerini düşürür, insülin üretimini yönetir.
-Sindirim ve solunum sistemini uyarır. Gut ve göğüs hastalıklarını iyileştirir. Hazmı kolaylaştırır; ezilerek elde edilen suyu 8 saat bekletildikten sonra içilir.
-Salgı sistemini iyi biçimde etkilediği için, metabolizma bozukluğu olanlar, 6 ay kadar Ökseotu çayı içmelidir. Pankreas üzerine olan etkisi, ara verilmeden içilen çayla, şeker hastalığının oluşmasına yol açan dengesizlikleri ortadan kaldırır.
-İdrar arttırıcı, kusturucu etkileri vardır. Ödem çözücüdür. Mide ağrılarını giderir, sindirimin rahatlamasına yardımcı olur. İshal sorununun da hızlı bir şekilde iyileşmesine destek oluyor.
Saraçoğlu’nun hazırladığı kürün yapılışı: 1 bardak kaynar suyun içerisine 1 tatlı kaşığı ökse otunun yaprak ve sapları (kurutulmuş) atılır, 8 dakika demlenmesi beklenir. Sonrasında süzülür ve içilir. Her defasında taze olarak hazırlanmalıdır. Kür 4 hafta boyunca her gün uygulanır ve günde yalnızca 1 bardak içilir. Ancak her 7 günün sonunda 3 gün ara verilir. Bu 3 günlük aralar uygulama süresine dahil edilmez. Aynı zamanda kür uygulanırken kullanılan miktara da dikkat edilmeli, aşırıya kaçılmamalıdır.
-Hormon dengesinin bozuk olduğu hallerde günde en az iki fincan çay sabah ve akşam içilmelidir.
-Regl ağrılarına iyi gelir Ökse otu çayı, regl döneminde yaşanılan ağrı ve krampları azaltır, gerginliğe iyi gelir.
-Adet görme düzensizliğini önler. Fazla miktarda olan adet kanamalarını, lohusalık kanamalarını kontrol altına alır.
–Menopoz dönemindeki kadınlara iyi gelir: Bu dönemde kadınların yaşadığı hormonal bozuklukların, kalp çarpıntılarının, sıcak basmalarının ve sinir streslerinin en az şekilde yaşanmasına yardımcı oluyor.
-Kısırlıkta taze bitki yıkanır, nemli iken mikserde sıkılır. Bu özsudan 25 damla, biraz suyun içine dökülerek kahvaltıdan yarım saat önce ve yatmadan önce alınır.
-Donmalara karşı taze ökseotu meyvesinin lapası yapılır, içyağı ile karıştırılarak merhem haline getirilip kullanılır.
Antioksidan ve Anti-inflamatuar Etkilidir
Flavonoidler, polifenoller gibi bileşenler sayesinde serbest radikallere karşı koruma sağlar, iltihaplanmayı azaltır. Doğal bir anti inflamatuardır. Artrit ve diğer eklem ağrılarına neden olan enflamasyonu hem iç hem de dıştan tedavi eder. Anti inflamatuar yeteneği sayesinde ökse otu, sindirim ve mide ağrılarının da hafifletilmesine yardımcı olur. İltihaplanmaların normalinden çok daha hızlı iyileşmesini sağlar.
-Romatizma ağrılarının giderilmesi için; ökse otunun yakı sakızıyla ezilmesiyle elde edilen karışım yakı halinde kullanılır.
-Çıbanların drenajı için; ezilmiş çekemler çıban üzerine uygulanır.
-Taze beyaz meyveler, içyağı ile iyice karıştırılır donuklarda dıştan kullanılır.
Kullanım Şekilleri
Ökse otu çayı yapımında, dallar ve yapraklar kullanılır. Meyveleri ağız yoluyla tüketilmemelidir.
Ökse Otu Çayı Hazırlama Yöntemleri
-Bir fincan kaynar suya, 1 tatlı kaşığı kurutulmuş ökse otu (yaprakları ve sapları) atılır ve 10 dakika demlenmesi için beklenir. Süzerek içilir.
Eğer ökse otu taze ise, bir fincan ılık suyun içerisine 1 çay kaşığı ökse otu (yaprakları ve sapları) atılır. Bu suyu bir gün boyunca oda sıcaklığında bekletilir. Bir günün sonunda ökse otu yaprakları süzülür. Hazırlanan su ısıtarak içilebilir. Isıtma işlemini uygularken kaynama noktasına dek gelmemesine dikkat edilmeli.
-Ökse otu çayı, günde en fazla 2 bardak içilmelidir. Aşırı tüketilmesi ciddi sağlık sorunlarına yol açabilir. 1 aylık kullanımdan sonra mutlaka ara verilmesi gerekir.
Ökse Otu Merheminin Yapımı
-Ökse otu çiçeklerini, 1 yemek kaşığı tereyağıyla birlikte miksede krem kıvamına gelene kadar çekilir. Hazırlanan krem yara, böcek sokmaları ve uçuk olan bölgelere sürülür. 10 dakika beklettikten sonra bol suyla yıkanır.
Taze Bitki Özsuyu
Taze yapraklar ve sapları yıkanır ve nemli halde mikserde sıkılır.
-UYARI
-Ağız ve göz çevresine, açık yaralara sürülmesi sakıncalıdır.
–Meyveleri zehirli olduğu için asla yenmemeli, çayda kullanılmamalıdır.
-Ökse otu çiğ tüketilmemeli, nöbetlere neden olabilir. Anafilaktik şokunda dâhil olduğu ciddi alerjik reaksiyonlara yol açabilir. Ökse otu tüketmeye başlamadan önce mutlaka doktora danışılmalı.
-Yaprakları ve sapları zehirli değildir, ama meyveleri ağız yoluyla kullanıldığında zehirlidir.
–Albümine karşı duyarlı kişilerin ve tüberküloz hastaları kullanmamalıdır.
-Hamile ve emziren kadınların ökse otu tüketmesi önerilmez.
-Düzenli ilaç kullananlar ve kronik bir rahatsızlığa sahip olan kişiler, ökse otu çayını tüketmeden önce mutlaka doktora danışmalıdır.
-Ökse otu, antikoagülanlar, antidepresanlar ve kalp hastalığı veya yüksek tansiyon tedavisinde kullanılan ilaçlar da dahil olmak üzere birçok ilaçla etkileşime girebilir.
-Ökse otu; soğuk algınlığı ve alerji ilaçları, sakinleştiriciler, trankilizerler, narkotik ağrı kesiciler, barbitüratlar (uyku hapı), nöbet ilaçları ve kas gevşeticileri gibi sinir sistemini yavaşlatan ilaçların beraberinde kullanılmamalıdır.
-Avrupa ökse otu zararları arasında karaciğer hasarı bulunur. Bu nedenle uzun süreli ve sık kullanımından kaçınılmalıdır.
Kaynaklar
derleme