Çalılıklarda, meyve bahçelerinde, çayırlarda yetişir. Boyu 5 ile 15cm arasında değişir. Orman sınırı, makilik ve dere kenarında görülen bitki, nisan ve mayıs ayları arasında çiçek açar.
Yaprakları, çiçekleri ve kökleri saponin, flavonoitler, uçucu yağlar gibi bileşenler içerir.
İçerdiği salisilik asit aspirin yapımında kullanılmıştır. Bu bileşenler antioksidan, anti-enflamatuar ve yatıştırıcı etkiler sağlar.
Anti-Enflamatuar Etkilidir
-Bitki iltihap giderici, yumuşatıcıdır. Romatizma, eklem ağrıları, kas ağrıları ve iltihaplanmalarda semptomları hafifletir.
-Karaciğer hastalıklarının tedavisinde, gut ve romatizma şikayetlerinin azaltılmasında kullanılır.
–Kanser oluşumunu engeller. Bir su bardağı yaprak 15 dakika suda kaynatılır. Fibrokistik meme hastalığına, mastite iyi gelir; gargara yapıldığında ağızdaki diş eti iltihabını giderir, ağız kanseri ağrısını azaltır ve uçukları iyileştirir.
-Çay olarak içildiğinde sinir sistemi, gözler, bronşit, kulak enfeksiyonları ve sinüs enfeksiyonlarına iyi gelir.
–Yaprakları besleyici, polisakkarit ve ağrı kesici (anodin) içerir ve idrar söktürücüdür.
Küçük yaprakları merhem olarak kullanılır ve lapası, yaraları, şişlikleri, uçuk lezyonlarını, şiddetli konjonktiviti ve deri döküntülerini iyileştirmeye yardımcı olur.
Bağışıklığı Güçlendirir
Antioksidan içeriğiyle bağışıklığı güçlendirir, yaşlanmayı geciktirir ve kronik hastalıklara karşı koruma sağlar.
-Göğsü yumuşatır, balgam söktürür, öksürüğü keser. Bronşit, boğaz ağrısı, soğuk algınlığı , gripte kullanılır.
Çay veya şurup şeklinde tüketildiğinde göğsü yumuşatır ve solunumu kolaylaştırır.
Menekşe kökleri, balgam söktürücü, yumuşatıcı, ateş düşürücü özelliklere sahiptir.
Boğmaca tedavisinde önerilmiştir. Astım ve göğüs, akciğerler terleticidir.
Harici olarak ağız ve boğazdaki enfeksiyonları tedavi etmek için kullanılmıştır.
Çiçekler akciğer rahatsızlıklarına iyi gelir. Anjin, zatüre, zatülcenp gibi solunum sistemi hastalıkların tedavisinde kullanılır.
Yapraklarından yapılan çay da içilir. Terletir, vücudu rahatlatır.
-Öksürük, anjin, nezle, bronşitte; yarım gün süre ile 3 avuç taze çiçek bir kilo şeker ve bir litre suda demlenilmeye bırakılarak bir saat kaynatılır ve şişelere konulursa meydana gelen şurup günde 3 çorba kaşığı alınır. Çiçeklerden yapılan şurup da kullanılır.
–Boğaz kanserinde sürekli ve yoğun menekşe demlemesi ve kompresleri uygulanır.
– 2-3 tutamlık tozu, bal veya süt içerisinde de içilir. Haşlama ile kompres terkibi veya losyon yapılır. Gelincik, ebegümeci, hatmi, yası, öksürük otu, sığır kuyruğu ve menekşe bir arada kaynatılarak güçlü bir öksürük kesici yapılabilir.
Sindirim Sistemi
Yeşil renkli ve gizli olan menekşe çiçekleri (tohum taşıyanlar), sonbaharda filizlenir ve iskorbüt önleyici ve şekerle birlikte alındığında müshil etkisine sahiptir.
Mide ağrısı, mide ekşimesi veya sindirim sorunlarında, şurubu veya çorbası içilir. Kabızlığı giderir, sindirimi destekler, barsak gazlarını giderir, makat çıkmasına faydalıdır. Menekşe kökleri, müshil ve kusturucu özelliklere sahiptir.-Kökleri kusturucu ve isal edicidir.
-Kabızlıkta, 10gr taze menekşe çiçeği, 1 litre suda kaynatılır ve sabahları aç karnına bir çay bardağı içilir. Taze yapraklarından elde edilecek özsuyu günde 3-4 çorba kaşığı alınarak da kullanılır.
Vücuttaki toksinleri atar ve idrar söktürür.
Çiçeklerden yapılan çay ve kökü idrar söktürür, safrayı arttırır.
Sindirim sistemi kanseri tedavisinde dahili olarak alınır.
–Anüsün ve rahim sarkmalarında faydalıdır.
-Kanı temizler, dalağa, böbrek ve mesaneye iyi gelir,
Kan dolaşımını düzenler, kalp sağlığına katkı sağlar ve bazı çalışmalarda hipertansiyon ile kolesterolü düşürücü etki göstermiştir.
Yaprakları bol miktarda A ve C vitamini içerir. Bu bitkinin kökü birçok mineral içerir ve çiçekleri ve yaprakları harika bir salata malzemesi oluşturur.
Salatalarda ve marinatlarda kullanabilecek menekşe çiçeği sirkesi yapılır. Çiçekleri taze yoğurda karıştırılır ve bir gece bekletilir, yoğurdun tadını zenginleştirir.
Cilt Sağlığı
Salisilik asit, bitkinin taze kısımlarında bulunur, dezenfektan ve doku çözücüdür; sertleşmiş cildi yumuşatmak ve siğil ve nasırları önlemek için kullanılabilir.
–Cildi güzelleştirir.
–Egzama, uyuz tedavisinde kullanılır. Akne, kızarıklık, kaşıntı ve yaralarda yatıştırıcıdır. Menekşe yağı ve yaprağı egzamaya sürülür.
–Taze kökleri öğütülüp birkaç saat sirkeye batırılır; bu, diyabet hastalarının, çatlamış veya enfekte olmuş ayaklar için faydalıdır. Uyuz için yeşil banyo sabunu ve kükürt unu veya bir merhemle karıştırılıp uyuz tamamen geçene kadar kullanmaya devam edilir.
Menekşe yağı cildi nemlendirir ve antiseptik özellik gösterir. Tüm yara izlerini ve lekeleri ortadan kaldırır.
-Cilt hastalıklarına iyi gelir.
Menekşe dövülerek vücuda sarıldığında çocuklarda görülen kızamık, kızıl ve küçük çocukların başlarında görülen deri kabarmasına iyi gelir.
Saç bakımı: Menekşe yağı saç dökülmesini azaltır, kepeği önler ve saçları parlaklaştırır.
–Göz hastalıklarında, özellikle göz kaymasında kullanılır. Mür ve safran ile karıştırılırsa göz iltihabına iyi gelir.
Ruhsal Rahatlık Sağlar
Baş ağrısı ve migren tedavisinde kullanılmıştır.
Yaprakları, stresi azaltmak, uykusuzluğu gidermek ve sinirsel bozuklukları hafifletmek için boynun arkasına uygulanabilir.
Stres, anksiyete ve uykusuzlukta sakinleştirici etki yapar; aromaterapide kullanılır.
–Çarpıntıyı giderir. Arpa suyu, erik, menekşe birlikte içilirse göğsü yumuşatır, öksürüğü keser. Ayrıca 5grm. Menekşe kökü 1 litre suda kaynatılarak, menekşe şurubu ile birlikte içilir.
Tentürü, kalp ağrısını hafifletmek için de iyidir.
-Tamamı yenilebilir ve zeytinyağı ile karıştırılarak kulak çınlamasını iyileştirir.
-Pansuman yapılır. Sıcak olarak lapası uygulanır. Ezilerek lapa haline getirilen yapraklar içerdiği metil salisilattan dolayı ağrı gidericidir. Baş ağrılarında koklanır veya lapası başa konur.
-Çiçekleri çocuklarda epilepsiyi tedavi eder.
Mor menekşe serinleticidir, iltihap giderici olarak mideye, baş ağrısı geçirici olarak da alına sürülür. Başa çelenk olarak takılır ya da koklanırsa baş ağrısına iyi gelir. Suyla alınırsa farenjit için çaredir. Suyla içilen menekşe özelikle çocuklarda epilepsi vakalarında etkilidir.
–Beyaz ve sarı menekşe âdet akışını kontrol eder ve idrar söktürür. Taze iken etkisi azdır, bu nedenle bir yıl bekletildikten sonra kuru olarak kullanılır. Yaprakları balla birlikte baştaki yaraları temizlemek için kullanılmıştır.
–Tohumuakrep sokmasına iyi gelir.
Ayrıca, Anadolu’da, menenjit, uykusuzluk, kulak ağrısı, dudak yarılması, bademcik iltihabı, nezle, zatülcenp, nefes darlığı, kulunç, ödem, baş ağrısı, melankoli, göz ağrısı, boğaz ağrısı, mide hastalıkları, idrar yolu hastalıkları, cilt hastalıkları, saçkıran, dil rahatsızlıkları, göğüs, mide, kalp hastalıkları, sarılık, sıtma, işitme sorunları, hemoroit, epilepsi, veba, ayak ağrıları ve zatürre vakalarında kullanılmış, müshil, spazm çözücü, öksürük giderici, kusturucu, hıçkırık giderici, idrar söktürücü ve ferahlatıcı olarak yararlanılmış, atlarda sakağı hastalığının tedavisinde başvurulmuştur.
Kullanım Şekilleri
–Çay: Kurutulmuş yaprak ve çiçeklerden demlenir (1 bardak suya 1-2 tatlı kaşığı, 10 dakika demleme).
-Bir litre suya yarım avuç taze yada kuru çiçek atılıp kaynatılarak günde 4 fincana kadar içilebilir.
-Bir bardak sıcak suya bir tatlı kaşığı ufalanmış menekşe konur. Hafif ateşte üstü kapalı olarak kaynatılıp demlenir. Süzülüp sıcak olarak günde iki kez bal ilave edilerek birer fincan içilir.
–Yağ: Uçucu yağ olarak masaj, aromaterapi veya cilt/saç bakımında seyreltilerek kullanılır. Menekşe yağı tüm cilt tipleri için iyidir.
Cildin pürüzlerini giderir.
–Şurup, lapa veya tentür şeklinde. Tentür damlaları solunum yolu sorunları için, mukusu parçalamak ve vücut ısısını düşürmek için kullanılır. Tıkanıklığı azaltır ve idrar akışını kolaylaştırır. Tentürü ayrıca öksürüğü iyileştirmeye, iltihabı azaltmaya, boğmacanın kalan etkilerini gidermeye ve histeriyi azaltmaya yardımcı olur.
–Taze kökleri öğütülüp birkaç saat sirkeye batırılıp kullanılır.
UYARI
Aşırı tüketimde yan etki (alerji, mide rahatsızlığı) olabilir. Aşırı tüketildiğinde zehirli olabilir.
Yaprakları harici olarak kullanıldığında zehirli olabilir. Aşırı dozda alındığında (renkli sahte çiçeklerinden değil, çiçeklerinden), bazen akut mide rahatsızlığı, yüksek tansiyon, sinirlilik ve solunum güçlüğüne neden olabilir.
Kaynaklar
planetayurveda
kocaelibitkileri
grok/X